Verslag ECFS - Belgrado, 6-9 juni 2018, update CFTR-modulatoren

maandag, november 19, 2018

Het programma van het recentste ECFS congres in Belgrado stond weer vol met nieuwe ontwikkelingen en interessante inzichten. Ikzelf heb me laten onderdompelen in de wereld van de CFTR-modulatoren, waarin heel wat aan het bewegen is. Een overzicht:

-          Naast Vertex, bekend van Kalydeco en Orkambi, staan heel wat nieuwe spelers klaar om de markt te veroveren. Galapagos en Flatley Discovery Labs zijn bezig met het ontwikkelen van zogenaamde ‘next generation correctors’.  Correctors kennen we al van in Orkambi (Vertex), waarin Ivacaftor zit, wat ervoor zorgt dat meer verkeerdelijk opgevouwen CFTR eiwit het celoppervlak bereikt. De correctors die nu in ontwikkeling zijn zouden echter specifieker zijn waardoor ze betere resultaten in de kliniek zouden geven. Wat ook voor betere resultaten zou moeten zorgen, is het feit dat deze modulatoren in de toekomst als ‘triple combination therapy’ zullen gegeven worden. Waar Orkambi nu een combinatie is van een corrector en een potentiator, zullen de nieuwe geneesmiddelen 2 correctors (waarvan minstens 1 ‘next generation’ is) en 1 potentiator bevatten. Ook Vertex zelf is momenteel bezig met de ontwikkeling van ‘next generation correctors’.

-          Update Symdeko: Symdeko, de opvolger van Orkambi, is momenteel reeds goedgekeurd in de US. Goedkeuring door EMA (European Medicine Agency) wordt dit jaar nog ook in Europa verwacht. Daarna moeten natuurlijk nog de onderhandelingen op het niveau van de nationale regeringen beginnen waarvan, zoals we allemaal weten, de uitkomst onzeker is. In F508del homozygoten zou Symdeko wel betere resultaten geven dan Orkambi.

-          Een waardevolle toevoeging aan de CFTR-modulatoren zijn de zogeheten amplifiers. Deze kleine molecules zorgen ervoor dat er meer CFTR eiwit in de cel aanwezig is waardoor de correctors en potentiators efficienter hun werk kunnen doen. Het farmabedrijf Proteostasis is momenteel bezig met het ontwikkelen van deze amplifiers.

Er wordt geschat dat deze ontwikkelingen ongeveer 90% van de mensen met muco kunnen bereiken, zij die minstens 1 kopie van de F508del mutatie hebben. Dit komt omdat farmabedrijven hun nieuwe producten het eerst uittesten op deze groep patiënten, omdat het de grootste groep is. 10% van de patiënten hebben geen enkele F508del kopie en komen dus niet in aanmerking voor behandeling met de bovenstaande modulatoren. Ook voor hen zijn er echter oplossingen in zicht:

-          Ongeveer 10% van de mutaties die muco veroorzaken zorgen ervoor dat het DNA niet in CFTR eiwit kan omgezet worden (klasse I mutaties). Dit betekent dat er zelfs geen defect eiwit in de cel aanwezig is waardoor behandeling met correctors en potentiators geen zin heeft. Het farmabedrijf Eloxx heeft nu een molecule ontwikkeld die toch eiwitproductie mogelijk maakt en die hoopgevende resultaten genereert op cellijnen en in muizen.

-          Begin dit jaar is het HIT-CF Europe project van start gegaan. Het doel van dit project (dat gefinancierd wordt door de EU) is het evalueren van de doeltreffendheid en veiligheid van CFTR modulatoren in mucopatiënten met zeldzame mutaties die geselecteerd zullen worden op basis van de effecten van deze modulatoren op hun organoïden. Het gaat hier om een Europees project dat zal uitgevoerd worden in bepaalde centra die lid zijn van het ECFS Clinical Trial Network. Concreet betekent dit dat Belgische patiënten die in aanmerking komen voor deze studie zullen doorverwezen worden naar UZ Leuven. Misschien komt hier op termijn nog UZ Brussel bij maar daar heb ik nu geen zicht op. De Mucovereniging kan tussenkomen in reiskosten van mensen die van andere centra moeten komen. In ieder geval nodig ik jullie allemaal uit om een kijkje te gaan nemen op www.hitcf.org, de website van het project die door CF Europe werd ontwikkeld. 

Last but not least waren er ook de bijeenkomsten van de werkgroepen van CF Europe, enerzijds de Patient Organisation Research Group (PORG) waar ik in zetel, en anderzijds de Patient Organisation Acces to Care Group. Vermeldenswaardig is dat Stefan werd verkozen tot voorzitter van deze werkgroep!

Elise Lammertyn