Longrevalidatie

Voorafgaand aan de longtransplantatie vormen vaak niet alleen de longen een probleem. Ook de algemene lichamelijke conditie en de spiersterkte zijn meestal aangetast. Door ondervoeding, veelvuldige infecties en eventueel diabetes gaat veel spiermassa verloren, waardoor patiënten ook minder zullen bewegen. Een vicieuze cirkel die absoluut doorbroken moet worden. Uit onderzoek blijkt namelijk dat vermindering van de spiermassa en –sterkte voor de transplantatie een belangrijke invloed heeft op het herstel van het inspanningsvermogen, de spiersterkte en de conditie na de transplantatie. Longrevalidatie, als zijnde bewegingstraining, is dus cruciaal. Bewegen en blijven bewegen is essentieel zowel voor en na longtransplantatie!

"De extra zuurstof als mijn bondgenoot leidde me tot een zo ‘normaal’ mogelijk leven. Mijn spieren bleven bestaan, want ik bleef sporten. Mijn hart bleef versterken, want ik bleef sporten. Mijn longen bleven ademend soepel, want ik bleef sporten. Maar mijn zuurstofkraantje ging meer en meer open staan. En deze zaken… samen met een gezond verstand dat me af en toe toeliet om ook eens ‘stop’ te zeggen tegen de sport wanneer ik op verlof vertrok… droegen ertoe bij de Dr. Knoop me vertelde bij aanmelding voor de lijst van transplant… “Els, ik zag in 20 jaar nog nooit een muco voor me zitten die de vraag stelde voor transplant met een conditie als jij. Het feit dat je zo actief bent gebleven tot nu toe zal er zeker toe bijdragen dat je herstel na transplant veel vlotter zal verlopen. Je longen zijn kapot door de cepacia, maar je bent in super conditie”."

Revalidatie voor de transplantatie

De eerste doelstelling van longrevalidatie voor de transplantatie is het verbeteren van de mobiliteit en de spierkracht. Dit om de neveneffecten van de operatie, het lange liggen en de medicatie te beperken. Hierdoor krijgt men ook een betere levenskwaliteit.

Pre-transplantatie-revalidatie gebeurt best in het ziekenhuis, maar kan, mits goede en veilige begeleiding, ook in een kinepraktijk of thuis gebeuren. In die periode kan zuurstoftoediening een belangrijk hulpmiddel zijn tijdens de bewegingsoefeningen. Voor de revalidatie moeten zeker een aantal inspanningstesten afgenomen worden. Belangrijke parameters hierbij zijn de hartslag gedurende de test en zuurstofsaturatie en bloeddruk bij een piekprestatie.

Intervaltraining is in deze periode het meest aangeraden. Hierbij wissen periodes van minder en meer intens oefenen elkaar af, wat het risico op spiermoeheid, kortademigheid en verhoogd hartritme vermindert.

Revalidatie na de transplantatie

Vroege training na de operatie is essentieel gezien de patiënt door de periode op intensieve zorgen en de hoge dosissen medicatie nog heel wat extra spiersterkte verliest. Onmiddellijk na de operatie wordt dus reeds op intensieve zorgen kinesitherapie (= hulp bij het hoesten en vrijmaken van de luchtwegen) en revalidatie (= mobilisatie van de ledematen, in de zetel zitten en stappen) opgestart. Dit wordt verdergezet gedurende de rest van de hospitalisatie, gevolgd door spier- en bewegingsoefeningen.

Meestal verbetert de longfunctie heel snel na de operatie. De spierkracht en inspanningscapaciteit gaan daarentegen minder en trager vooruit. De patiënt verbruikt namelijk meer energie (+/- 3500 kcal/dag) om te herstellen, maar heeft tijdens het herstel vaak een verminderde eetlust. Daarnaast zijn er de gevolgen van het lange stil liggen en de medicatie. Als de getransplanteerde het ziekenhuis verlaat, is de spiermassa dan ook meestal sterk verminderd en moet dit zo goed mogelijk aangepakt worden.

De revalidatie wordt best opgestart in een gespecialiseerd centrum en er moet minstens een jaar lang drie keer per week getraind worden. Zonder de juiste begeleiding zullen patiënten vaker hun nieuwe fysieke capaciteiten niet gebruiken en terugvallen in hun oude gewoontes en gedrag. Ook de neveneffecten van de medicatie wegen meer door zonder revalidatietraining.

Na de revalidatietraining is het belangrijk regelmatig te sporten, gekoppeld aan spierversterkende oefeningen. Beiden zouden standaard deel moeten uitmaken van de behandeling.

Longrevalidatie geeft heel goede resultaten. De winst in uithoudingsvermogen, kracht en levenskwaliteit is gelijk aan of zelfs beter dan bij gezonde personen. Het is wel belangrijk dat de patiënt gestimuleerd wordt door zijn omgeving en zorgteam. De lange drainagesessies zijn dan wel van de baan, maar het lichaam krijgt nu te maken met heel wat nieuwe uitdagingen waar blijvend aandacht voor moet zijn.